Pędzle do malowania farbami akrylowymi 2025: Ranking, Poradnik i Jak Wybrać

Czy kiedykolwiek stanęliście przed płótnem, pełni wizji, ale poczuliście, że brakuje Wam tego kluczowego narzędzia, które przeniesie Wasze myśli na materialny świat farb? Mowa o pędzlach do malowania farbami akrylowymi, czyli nie tylko narzędziu, ale prawdziwym przedłużeniu ręki artysty, umożliwiającym precyzyjne nakładanie kolorów i tworzenie tekstur, które ożywią każde dzieło.

• Rodzaje pędzli do farb akrylowych
• Materiały pędzli do farb akrylowych
• Jak wybrać pędzle do farb akrylowych

Rodzaje pędzli do farb akrylowych

Pędzle okrągłe wszechstronność w każdym włosiu

Wyobraź sobie pędzel, który jest jak kameleon dostosowuje się do każdej sytuacji. To właśnie pędzel okrągły, prawdziwy król wszechstronności w świecie pędzli do malowania farbami akrylowymi. Jego charakterystyczna, zaokrąglona skuwka i włosie zwężające się ku końcowi, niczym spiczasty kapelusz czarodzieja, pozwalają na malowanie zarówno cienkich, precyzyjnych linii, jak i szerszych pociągnięć. Zastanawiasz się nad detalami w portrecie lub delikatnymi konturami pejzażu? Pędzel okrągły jest Twoim sprzymierzeńcem. Ale to nie wszystko! Chcesz wypełnić większe powierzchnie kolorem? Z odrobiną wprawy, pędzel okrągły z powodzeniem poradzi sobie i z tym zadaniem. To jak szwajcarski scyzoryk wśród pędzli zawsze gotowy na każde wyzwanie.

Z punktu widzenia technicznego, pędzle okrągłe dostępne są w szerokiej gamie rozmiarów, oznaczanych zazwyczaj numerami od 000 (najmniejsze) do nawet 20 (największe). Ceny wahają się od kilku złotych za pędzle z włosia syntetycznego, idealne dla początkujących, do kilkudziesięciu złotych za pędzle z włosia naturalnego, cenione przez profesjonalistów za ich zdolność do lepszego trzymania farby i precyzję. Przykładowo, zestaw 5 pędzli okrągłych z włosia syntetycznego o rozmiarach 2, 4, 6, 8 i 10 można nabyć już za około 30-50 zł. Profesjonalne pędzle okrągłe z włosia sobolowego rozmiar 4, mogą kosztować nawet 80-120 zł za sztukę, ale inwestycja w jakość często przekłada się na komfort pracy i trwałość narzędzia.

Pędzle płaskie malowanie z rozmachem

Jeśli pędzle okrągłe są niczym precyzyjni chirurdzy, to pędzle płaskie są jak malarze monumentalnych fresków stworzone do pokrywania większych powierzchni z rozmachem i energią. Ich charakterystyczna, spłaszczona skuwka i szerokie, równo przycięte włosie, przypominające mały mur, idealnie nadają się do nakładania gładkich, jednolitych warstw farby, tworzenia tła, wypełniania dużych obszarów kolorem, a nawet do wykonywania zdecydowanych, ekspresyjnych pociągnięć. Pomyśl o rozległym niebie na pejzażu lub o abstrakcyjnych, geometrycznych formach pędzel płaski pozwoli Ci je urzeczywistnić z szybkością i efektywnością. To jak szeroka szczotka w dłoni artysty, gotowa do transformacji pustego płótna w kolorową opowieść.

Pędzle płaskie, podobnie jak okrągłe, występują w różnych rozmiarach, ale ich numeracja często odnosi się do szerokości włosia w milimetrach lub calach. Zakres cenowy jest równie zróżnicowany, od ekonomicznych opcji z włosia syntetycznego, po droższe, ale trwalsze pędzle z włosia naturalnego. Zestaw 3 pędzli płaskich z włosia syntetycznego o szerokości 1 cm, 2 cm i 3 cm, idealny do podstawowych zadań, można znaleźć w cenie 20-40 zł. Profesjonalne pędzle płaskie z włosia wieprzowego, cenione za swoją sprężystość i zdolność do nakładania grubszych warstw farby, mogą kosztować od 50 zł wzwyż za sztukę, w zależności od rozmiaru i marki. Warto pamiętać, że pędzle płaskie, ze względu na swoją konstrukcję, są również świetne do technik impasto, gdzie gruba warstwa farby nadaje obrazowi trójwymiarowości.

Pędzle wachlarzowe subtelność i tekstura

Wyobraź sobie delikatny powiew wiatru, muskający powierzchnię wody, tworzący subtelne zmarszczki i refleksy. Aby uchwycić tak ulotne efekty na płótnie, artyści sięgają po pędzle wachlarzowe, prawdziwych mistrzów subtelności i tekstury w arsenale pędzli do malowania farbami akrylowymi. Ich charakterystyczne, rozłożyste włosie, przypominające wachlarz lub delikatne pióra, pozwala na tworzenie miękkich przejść tonalnych, rozmytych krawędzi, efektów cieniowania i teksturowania, które dodają obrazowi głębi i realizmu. Pędzle wachlarzowe są idealne do malowania traw, liści drzew, chmur, fal morskich, sierści zwierząt, a nawet do wygładzania krawędzi i mieszania kolorów na płótnie. To jak czarodziejska różdżka, która pozwala na malowanie powietrzem i światłem.

Pędzle wachlarzowe, choć mniej popularne niż okrągłe czy płaskie, stanowią cenne uzupełnienie zestawu pędzli każdego artysty. Dostępne są zazwyczaj w kilku rozmiarach, a ceny, podobnie jak w przypadku innych rodzajów pędzli, zależą od materiału włosia i marki. Pędzle wachlarzowe z włosia syntetycznego można nabyć już za około 15-30 zł, natomiast pędzle z włosia naturalnego, na przykład z borsuka, cenione za swoją miękkość i sprężystość, mogą kosztować od 40 zł wzwyż. Warto eksperymentować z różnymi technikami użycia pędzla wachlarzowego od delikatnego muśnięcia po mocniejsze dociskanie, aby odkryć pełnię jego możliwości w kreowaniu unikalnych efektów teksturalnych.

Pędzle kątowe (skośne) precyzja i kontrola krawędzi

Czy kiedykolwiek próbowałeś namalować idealnie prostą linię pędzlem okrągłym? To zadanie godne cyrkowej akrobacji! Na szczęście, w świecie pędzli do malowania farbami akrylowymi istnieją pędzle kątowe, stworzone z myślą o precyzji i kontroli krawędzi. Ich charakterystyczne, skośnie przycięte włosie, przypominające mały klin, pozwala na malowanie ostrych, wyraźnych linii, precyzyjnych detali, krawędzi obiektów, a także na wypełnianie narożników i trudno dostępnych miejsc. Pędzle kątowe są niezastąpione w malarstwie architektonicznym, geometrycznym, a także w portretach, gdzie precyzyjne oddanie konturów twarzy i detali ubioru jest kluczowe. To jak skalpel w rękach artysty, pozwalający na rzeźbienie formy z chirurgiczną precyzją.

Pędzle kątowe, podobnie jak płaskie, występują w różnych szerokościach włosia, a ich ceny kształtują się w podobnym zakresie. Pędzle z włosia syntetycznego, idealne do farb akrylowych, można nabyć już za kilkanaście złotych, natomiast profesjonalne pędzle z włosia naturalnego, na przykład z kuny, cenione za swoją sprężystość i zdolność do zachowania kształtu, mogą kosztować od 40 zł wzwyż. Warto zwrócić uwagę na kąt ścięcia włosia im ostrzejszy kąt, tym większa precyzja, ale mniejsza powierzchnia pokrycia. Eksperymentowanie z różnymi kątami i rozmiarami pędzli kątowych pozwoli na opanowanie sztuki precyzyjnego malowania i dodanie charakteru nawet najbardziej realistycznym kompozycjom.

Pędzle filbert (język kota) uniwersalność i miękkość

Wyobraź sobie pędzel, który łączy w sobie zalety pędzla okrągłego i płaskiego uniwersalny, a jednocześnie delikatny. To właśnie pędzel filbert, zwany również "językiem kota", prawdziwy mistrz kompromisu w świecie pędzli do malowania farbami akrylowymi. Jego charakterystyczne, owalne włosie, zaokrąglone na końcach, przypominające koci język, pozwala na malowanie zarówno miękkich, zaokrąglonych form, jak i bardziej precyzyjnych linii, w zależności od kąta i nacisku. Pędzle filbert są idealne do malowania płatków kwiatów, liści, chmur, draperii, a także do blendowania kolorów i wygładzania przejść tonalnych. To jak pędzel-orkiestra, który potrafi grać zarówno delikatne melodie, jak i mocne akordy.

Pędzle filbert, ze względu na swoją uniwersalność, są często wybierane przez artystów jako pędzle "do wszystkiego". Dostępne są w szerokiej gamie rozmiarów, a ich ceny są porównywalne do pędzli okrągłych i płaskich. Pędzle filbert z włosia syntetycznego można nabyć już za kilkanaście złotych, natomiast pędzle z włosia naturalnego, na przykład z wiewiórki, cenione za swoją miękkość i zdolność do trzymania dużej ilości farby, mogą kosztować od 50 zł wzwyż. Warto mieć w swoim zestawie kilka pędzli filbert o różnych rozmiarach, aby móc swobodnie przechodzić od detali do większych powierzchni i eksperymentować z różnymi technikami malarskimi.

Materiały pędzli do farb akrylowych

Włosie naturalne tradycja i klasyka

Od wieków artyści sięgali po dary natury, wykorzystując włosie zwierząt do tworzenia narzędzi malarskich. Pędzle do malowania farbami akrylowymi z włosia naturalnego, choć mogą wydawać się reliktem przeszłości, wciąż cieszą się uznaniem wśród profesjonalistów, ceniących ich unikalne właściwości. Włosie naturalne, pozyskiwane najczęściej z sobola, kuny, borsuka, wołu, kozy czy świni, charakteryzuje się naturalną łuską, która niczym mikroskopijne haczyki, doskonale trzyma farbę, umożliwiając płynne i równomierne rozprowadzanie pigmentu na płótnie. To jak gąbka, która chłonie i oddaje kolor z precyzją i kontrolą. Pędzle z włosia naturalnego są cenione za swoją sprężystość, trwałość i zdolność do tworzenia wyjątkowych efektów teksturalnych.

Jednak włosie naturalne ma również swoje wady. Jest bardziej delikatne niż włosie syntetyczne i wymaga starannej pielęgnacji, aby zachować swoje właściwości na dłużej. Ponadto, pędzle z włosia naturalnego są zazwyczaj droższe od pędzli syntetycznych, co dla początkujących artystów może stanowić barierę. Przykładowo, pędzel okrągły z włosia sobolowego rozmiar 4, może kosztować od 80 do 120 zł, podczas gdy pędzel syntetyczny o podobnych parametrach, można nabyć już za 15-30 zł. Mimo wyższej ceny, wielu artystów uważa, że inwestycja w pędzle z włosia naturalnego zwraca się w postaci komfortu pracy, precyzji i trwałości narzędzia, co w dłuższej perspektywie przekłada się na jakość i satysfakcję z tworzonych dzieł.

Włosie syntetyczne nowoczesność i ekonomia

Wraz z rozwojem technologii, na arenę pędzli do malowania farbami akrylowymi wkroczyło włosie syntetyczne, rewolucjonizując rynek narzędzi malarskich. Wykonane z nylonu, taklonu lub poliestru, włosie syntetyczne, niczym kameleon, potrafi naśladować właściwości włosia naturalnego, oferując jednocześnie szereg dodatkowych zalet. Jest bardziej odporne na uszkodzenia mechaniczne i chemiczne, łatwiejsze w czyszczeniu, szybciej schnie i, co najważniejsze, jest znacznie tańsze od włosia naturalnego. To jak nowoczesny samochód elektryczny, który łączy w sobie wydajność, ekologię i ekonomię. Pędzle syntetyczne są idealne dla początkujących artystów, studentów, a także dla profesjonalistów, którzy cenią sobie praktyczność i uniwersalność narzędzi.

Włosie syntetyczne, choć na pierwszy rzut oka może wydawać się mniej "szlachetne" od naturalnego, wcale nie oznacza kompromisu w kwestii jakości. Dzięki nowoczesnym technologiom produkcji, włosie syntetyczne jest coraz bardziej zaawansowane, oferując różnorodność tekstur, sprężystości i zdolności do trzymania farby. Na rynku dostępne są pędzle syntetyczne imitujące włosie sobolowe, kuny, a nawet wiewiórki, oferujące podobne właściwości w znacznie niższej cenie. Zestaw 10 pędzli syntetycznych różnych kształtów i rozmiarów, idealny do rozpoczęcia przygody z malarstwem akrylowym, można nabyć już za 50-80 zł. Pędzle syntetyczne są również bardziej etyczne, gdyż ich produkcja nie wiąże się z wykorzystywaniem zwierząt, co dla wielu artystów ma istotne znaczenie.

Mieszane włosie złoty środek

Dla artystów, którzy nie mogą zdecydować się między tradycją włosia naturalnego a nowoczesnością włosia syntetycznego, istnieje rozwiązanie kompromisowe pędzle do malowania farbami akrylowymi z włosia mieszanego. Łącząc w sobie włókna naturalne i syntetyczne, pędzle te starają się oferować to, co najlepsze z obu światów. Włosie naturalne zapewnia doskonałe trzymanie farby i sprężystość, natomiast włosie syntetyczne dodaje trwałości, odporności i ułatwia czyszczenie. To jak hybrydowy samochód, który łączy w sobie moc silnika spalinowego z ekologią silnika elektrycznego. Pędzle z włosia mieszanego są idealne dla artystów poszukujących uniwersalnych narzędzi, które sprawdzą się w różnych technikach malarskich i stylach.

Proporcje włosia naturalnego i syntetycznego w pędzlach mieszanych mogą być różne, co wpływa na ich właściwości i cenę. Pędzle z większą przewagą włosia naturalnego będą droższe i bardziej zbliżone w charakterystyce do pędzli naturalnych, natomiast pędzle z większą ilością włosia syntetycznego będą tańsze i bardziej trwałe. Ceny pędzli mieszanych są zazwyczaj wyższe od pędzli syntetycznych, ale niższe od pędzli naturalnych, stanowiąc atrakcyjną opcję dla artystów poszukujących złotego środka. Pędzel mieszany okrągły rozmiar 6, można nabyć w cenie 30-60 zł, w zależności od marki i proporcji włosia. Warto eksperymentować z różnymi rodzajami pędzli mieszanych, aby znaleźć te, które najlepiej odpowiadają indywidualnym preferencjom i stylowi malowania.

Jak wybrać pędzle do farb akrylowych

Rozmiar ma znaczenie dostosuj pędzel do zadania

Wyobraź sobie malarza pokojowego, próbującego pomalować ścianę pędzlem do eyelinera. Absurd, prawda? W świecie pędzli do malowania farbami akrylowymi, rozmiar ma kluczowe znaczenie. Dobór odpowiedniego rozmiaru pędzla, to jak wybór odpowiedniego narzędzia do danego zadania ma wpływ na komfort pracy, precyzję i efektywność malowania. Małe pędzle, niczym precyzyjne dłuta, idealnie nadają się do detali, cienkich linii, konturów i precyzyjnych poprawek. Duże pędzle, niczym szerokie pędzle do tapetowania, stworzone są do pokrywania większych powierzchni, tła, wypełniania kolorami i wykonywania ekspresyjnych pociągnięć. To jak wybór odpowiedniego obiektywu w aparacie fotograficznym szerokokątny do pejzaży, teleobiektyw do detali.

Rozmiary pędzli oznaczane są zazwyczaj numerami, przy czym numeracja może różnić się w zależności od producenta i rodzaju pędzla. Pędzle okrągłe i filbert zazwyczaj numerowane są od 000 (najmniejsze) do 20 (największe), natomiast pędzle płaskie i kątowe często podawane są w szerokości włosia w milimetrach lub calach. Dla początkujących artystów, zaleca się rozpoczęcie od zestawu pędzli o różnych rozmiarach, obejmującego zarówno małe, średnie, jak i duże pędzle, aby móc eksperymentować z różnymi technikami i stylami malarskimi. Przykładowy zestaw startowy może zawierać pędzle okrągłe rozmiar 2, 4, 6, pędzle płaskie o szerokości 1 cm i 2 cm, oraz pędzel filbert rozmiar 8. Z czasem, wraz z rozwojem umiejętności i preferencji, artysta może rozbudować swój zestaw o pędzle o bardziej specjalistycznych kształtach i rozmiarach.

Kształt włosia klucz do efektu

Czy wiesz, że kształt włosia pędzla ma równie duże znaczenie, jak jego rozmiar? W świecie pędzli do malowania farbami akrylowymi, kształt włosia to jak paleta możliwości, determinująca charakter pociągnięć i efekty, jakie można osiągnąć na płótnie. Pędzle okrągłe, ze swoim spiczastym włosiem, są mistrzami linii i detali. Pędzle płaskie, z równo przyciętym włosiem, królują w pokrywaniu powierzchni i tworzeniu gładkich warstw. Pędzle wachlarzowe, z rozłożystym włosiem, to specjaliści od subtelnych przejść i tekstur. Pędzle kątowe, ze skośnym włosiem, to mistrzowie precyzji i krawędzi. Pędzle filbert, z owalnym włosiem, to uniwersalni artyści, łączący w sobie cechy pędzli okrągłych i płaskich. To jak wybór odpowiedniego instrumentu muzycznego skrzypce do melodii, perkusja do rytmu.

Wybierając kształt włosia pędzla, warto zastanowić się nad stylem malowania i efektami, jakie chcemy osiągnąć. Dla artystów preferujących malarstwo realistyczne, precyzyjne detale i ostre linie, pędzle okrągłe, kątowe i filbert będą niezastąpione. Dla miłośników malarstwa abstrakcyjnego, ekspresyjnego i impasto, pędzle płaskie, wachlarzowe i filbert otworzą drzwi do eksperymentowania z fakturą, kolorem i ruchem. Warto również pamiętać, że kształt włosia pędzla wpływa na jego zdolność do trzymania farby i rozprowadzania pigmentu. Pędzle o gęstszym włosiu, takie jak pędzle płaskie i filbert, zazwyczaj trzymają więcej farby niż pędzle o rzadszym włosiu, takie jak pędzle okrągłe i wachlarzowe. Eksperymentowanie z różnymi kształtami włosia, to klucz do odkrycia własnego stylu malarskiego i pełnego wykorzystania potencjału pędzli do malowania farbami akrylowymi.

Materiał włosia trwałość i efekt końcowy

Czy wiesz, że materiał włosia pędzla, to nie tylko kwestia ceny, ale również trwałości i efektu końcowego malowania? W świecie pędzli do malowania farbami akrylowymi, wybór między włosiem naturalnym, syntetycznym i mieszanym, to jak wybór między różnymi rodzajami farb ma wpływ na komfort pracy, trwałość narzędzia i charakter dzieła. Włosie naturalne, z sobola, kuny czy borsuka, to tradycja i klasyka, cenione za sprężystość, zdolność do trzymania farby i tworzenia wyjątkowych tekstur. Jednak włosie naturalne jest delikatniejsze, droższe i wymaga starannej pielęgnacji. Włosie syntetyczne, z nylonu, taklonu czy poliestru, to nowoczesność i ekonomia, oferujące trwałość, łatwość czyszczenia i przystępną cenę. Włosie mieszane, łączące włókna naturalne i syntetyczne, to kompromis, starający się łączyć zalety obu materiałów. To jak wybór materiału budowlanego drewno, cegła czy beton, każdy ma swoje zalety i wady.

Wybierając materiał włosia pędzla, warto wziąć pod uwagę technikę malarską, rodzaj farb akrylowych, budżet i preferencje osobiste. Dla artystów pracujących z gęstymi farbami akrylowymi, techniką impasto, lub wymagających precyzyjnych detali, pędzle z włosia naturalnego lub mieszanego, o większej sprężystości i zdolności do trzymania farby, mogą być lepszym wyborem. Dla początkujących artystów, studentów, lub osób malujących hobbystycznie, pędzle syntetyczne, ze względu na swoją trwałość, łatwość czyszczenia i przystępną cenę, będą bardziej praktyczne i ekonomiczne. Warto również pamiętać, że materiał włosia wpływa na sposób, w jaki farba rozprowadza się na płótnie. Włosie naturalne zazwyczaj tworzy bardziej gładkie, jednolite warstwy, natomiast włosie syntetyczne może pozostawiać bardziej widoczne ślady pędzla i teksturę. Eksperymentowanie z różnymi materiałami włosia, to klucz do odkrycia preferowanego efektu końcowego i dostosowania narzędzi do własnego stylu malarskiego.

Ergonomia i wyważenie komfort pracy

Czy kiedykolwiek malowałeś pędzlem, który był tak niewygodny, że po kilku minutach Twoja ręka błagała o litość? W świecie pędzli do malowania farbami akrylowymi, ergonomia i wyważenie to nie luksus, ale konieczność, szczególnie podczas długich sesji malarskich. Dobrze wyważony pędzel, z wygodną rękojeścią, to jak przedłużenie ręki artysty, umożliwiające precyzyjne ruchy, kontrolę i komfort pracy. Rękojeść pędzla powinna być odpowiedniej grubości i długości, dopasowana do dłoni artysty, wykonana z materiału, który nie ślizga się w dłoni, nawet gdy jest wilgotna od farby. Wyważenie pędzla powinno być neutralne lub lekko przesunięte w kierunku włosia, co ułatwia kontrolę nad pociągnięciami i precyzję malowania. To jak dobrze wyważony miecz w rękach szermierza klucz do precyzyjnych cięć i skutecznej walki.

Przy wyborze pędzli, warto zwrócić uwagę na materiał, z którego wykonana jest rękojeść. Rękojeści drewniane są klasyczne, naturalne i dobrze leżą w dłoni, ale mogą być bardziej podatne na wilgoć i uszkodzenia. Rękojeści plastikowe są lżejsze, bardziej odporne na wilgoć i łatwiejsze w czyszczeniu, ale mogą być mniej wygodne w długotrwałym użytkowaniu. Rękojeści gumowane lub z miękkiego tworzywa, zapewniają dodatkową przyczepność i komfort, szczególnie dla osób z problemami stawowymi lub wrażliwą skórą. Warto również zwrócić uwagę na sposób osadzenia skuwki i włosia w rękojeści powinny być solidnie zamocowane, aby pędzel nie rozklejał się i nie gubił włosia podczas malowania. Przed zakupem pędzla, warto go wziąć do ręki, sprawdzić wyważenie, wygodę chwytu i jakość wykonania, aby upewnić się, że będzie to narzędzie, które posłuży przez długi czas i umili każdą sesję malarską.

Cena a jakość inwestycja w przyszłość

Czy tanie pędzle do malowania farbami akrylowymi to oszczędność, czy strata pieniędzy? W świecie narzędzi malarskich, cena często idzie w parze z jakością, ale nie zawsze najdroższe pędzle są najlepsze dla każdego artysty. Tanie pędzle, zazwyczaj wykonane z niskiej jakości materiałów, mogą szybko się zużywać, gubić włosie, słabo trzymać farbę i utrudniać precyzyjne malowanie. Drogie pędzle, wykonane z wysokiej jakości włosia naturalnego, z ergonomicznymi rękojeściami i solidnymi skuwkami, mogą być inwestycją na lata, zapewniając komfort pracy, precyzję i trwałość. Jednak dla początkujących artystów, studentów, lub osób malujących hobbystycznie, zakup drogiego zestawu pędzli na start może być zbyt dużym wydatkiem. To jak wybór samochodu tani samochód miejski na początek, czy luksusowa limuzyna na długie trasy.

Przy wyborze pędzli, warto znaleźć złoty środek między ceną a jakością, dostosowany do budżetu, umiejętności i potrzeb. Dla początkujących, zestaw pędzli syntetycznych średniej klasy, renomowanej marki, będzie dobrym wyborem na start. Pędzle syntetyczne są trwałe, łatwe w czyszczeniu i stosunkowo niedrogie, a jednocześnie oferują wystarczającą jakość do nauki technik malarskich i eksperymentowania z różnymi stylami. Wraz z rozwojem umiejętności i rosnącymi wymaganiami, artysta może stopniowo rozbudowywać swój zestaw o pędzle z włosia naturalnego lub mieszanego, inwestując w jakość i komfort pracy. Warto również pamiętać, że odpowiednia pielęgnacja pędzli, niezależnie od ich ceny, przedłuża ich żywotność i zachowuje ich właściwości na dłużej. Regularne czyszczenie pędzli po każdym użyciu, przechowywanie ich w odpowiedni sposób i unikanie agresywnych rozpuszczalników, to klucz do utrzymania pędzli w dobrej kondycji i cieszenia się nimi przez długi czas.