Pigment do lakieru bezbarwnego do drewna, dozowanie i błędy
Pigment do lakieru bezbarwnego to płynny koncentrat, który wlewa się do lakieru, żeby zabarwić powłokę transparentnie, bez zakrywania słojów. Przykładowe dawki producentów: 250 g białego pigmentu HartzLack na 5000 g lakieru wodnego (ok. 5% masy lakieru) albo maksymalnie 10% uniwersalnego koncentratu Inchem Pigment MIX w masie gotowej mieszanki. Rozwiązanie sprawdza się przy rozbielaniu podłóg, mebli, drzwi i schodów oraz przy delikatnej zmianie odcienia, pod warunkiem że pigment pasuje do rodzaju lakieru i przed malowaniem całej powierzchni zrobisz próbę.
- Czym jest pigment do lakieru bezbarwnego i do czego służy?
- Jakie są rodzaje pigmentów do lakieru bezbarwnego?
- Ile pigmentu dodać do lakieru bezbarwnego?
- Jak zmieszać pigment z lakierem krok po kroku?
- Jak malować drewno lakierem bezbarwnym z pigmentem?
- Czy lakier bezbarwny zmienia kolor drewna?
- Jak wybrać biały pigment do lakieru bezbarwnego?
- Czy pigment można nałożyć bezpośrednio na surowe drewno?
- Jakie błędy przy pigmentowaniu lakieru zdarzają się najczęściej?
- Lista kontrolna przed lakierowaniem
Czym jest pigment do lakieru bezbarwnego i do czego służy?
To skoncentrowana pasta lub ciecz z pigmentem, bez własnego spoiwa, która barwi lakier, a nie drewno bezpośrednio. Efekt przypomina lazurę: kolor jest widoczny, ale usłojenie i struktura drewna pozostają czytelne.
Najczęściej używa się białego pigmentu. Daje on efekt bielonego drewna, czyli mleczną poświatę na dębie czy jesionie, popularną we wnętrzach skandynawskich. Kolorowe koncentraty pozwalają uzyskać odcienie szare, beżowe, brązowe albo wyraźniejsze barwy. Według opisu Inchem Pigment MIX do lakierów bezbarwnych można stosować wszystkie kolory tej serii (29 odcieni, które da się mieszać ze sobą), a kolorowy lakier podkreśla usłojenie drewna.
Pigment w lakierze działa dobrze tam, gdzie gotowa bejca lub farba kryjąca zmieniłaby wygląd drewna zbyt mocno. Przykład z praktyki: klientka chciała lekko wybielić dębowy stół i zastanawiała się nad farbą kryjącą, która zakryłaby słoje. Lakier z dodatkiem białego pigmentu dał modny, rozbielony odcień, a rysunek drewna pozostał widoczny. Ten sam sposób sprawdza się przy renowacji ciemnych, dębowych mebli, które mają pasować do jasnego wnętrza.
Jakie są rodzaje pigmentów do lakieru bezbarwnego?
Na rynku są dwie grupy: pigmenty systemowe, przeznaczone do lakierów konkretnej marki, oraz uniwersalne koncentraty do farb i lakierów. Systemowe dają mniej niespodzianek, uniwersalne są tańsze i dostępne w wielu kolorach, ale mają więcej ograniczeń.
| Parametr | Pigment systemowy (przykład: HartzLack Pigment Biel) | Pigment uniwersalny (przykład: Inchem Pigment MIX) |
|---|---|---|
| Przeznaczenie | lakiery wodne jedno- i dwuskładnikowe tej samej marki | farby, emalie i lakiery wodne oraz część rozpuszczalnikowych |
| Kolory | biały | 29 kolorów, możliwość mieszania |
| Dawka | 250 g na 5000 g lakieru | maks. 10% masy gotowego wyrobu, do lakierów bezbarwnych w niewielkich ilościach |
| Lakiery dwuskładnikowe (z utwardzaczem) | tak, wskazane lakiery wodne 2K marki | nie stosować w wyrobach chemoutwardzalnych |
| Warunki pracy | 15-25°C, wilgotność drewna maks. 12%, wilgotność powietrza ok. 50% | zgodnie z kartą lakieru, który barwisz |
| Opakowanie | 0,25 l | 80 ml |
| Przechowywanie i trwałość | data ważności na opakowaniu | +5°C do +40°C, 36 miesięcy od produkcji |
Dane pigmentu systemowego pochodzą z karty produktu HartzLack Pigment Biel: pigment jest stosowany wyłącznie do lakierów wodorozcieńczalnych i przeznaczony do lakierów APU-2 SSF, APU-1, K2 PLATINIUM, ULTRA MAGIC i EUROLACK. Warunki przechowywania, okres przydatności i informację o ateście higienicznym uniwersalnego koncentratu podaje karta Inchem Pigment MIX w sklepie PSB. Producent deklaruje też, że koncentrat nie zawiera żywic, metali ciężkich ani lotnych związków organicznych (VOC).
Ile pigmentu dodać do lakieru bezbarwnego?
Punktem wyjścia jest dawka z karty pigmentu, np. 250 g na 5 kg lakieru, czyli ok. 50 g na 1 kg. Delikatne rozbielenie uzyskasz mniejszą ilością, a górną granicą jest limit producenta, nie oczekiwany kolor.
Dawkę liczy się w gramach, więc pigment i lakier najlepiej zważyć na wadze kuchennej lub elektronicznej. Opakowanie w litrach i dawka w gramach to dwie różne miary: nie odmierzaj pigmentu z pojemności butelki.
| Ilość lakieru | Dawka wg proporcji 250 g / 5 kg | Górna granica przy limicie 10% masy gotowej mieszanki |
|---|---|---|
| 0,5 kg | 25 g | ok. 55 g |
| 1 kg | 50 g | ok. 110 g |
| 2,5 kg | 125 g | ok. 280 g |
| 5 kg | 250 g | ok. 555 g |
| 10 kg | 500 g | ok. 1,1 kg |
Środkowa kolumna to przeliczenie proporcji HartzLack, prawa kolumna to matematyczna granica limitu 10% z opisu Inchem Pigment MIX. Ten limit nie jest zalecaną dawką do lakieru bezbarwnego: producent pisze, żeby pigment dodawać tam w niewielkich ilościach. Jeśli chcesz tylko lekko rozjaśnić drewno, zacznij próbę od mniejszej porcji, np. ok. 150 g na 5 kg lakieru, i dodawaj stopniowo. Łatwiej dołożyć pigment niż go odjąć.
Czy więcej pigmentu daje lepszy efekt?
Nie. Powyżej zalecanej dawki kolor staje się mniej transparentny, a nadmiar koncentratu może pogorszyć schnięcie, twardość i odporność powłoki na ścieranie. Mocniejszy efekt bezpieczniej budować kolejnymi warstwami zabarwionego lakieru niż jedną przepigmentowaną.
Jak zmieszać pigment z lakierem krok po kroku?
Najpierw wymieszaj sam pigment, potem wlewaj go powoli do lakieru i mieszaj do jednolitego koloru bez spieniania. W lakierze dwuskładnikowym pigment trafia do składnika bazowego przed dodaniem utwardzacza, i tylko wtedy, gdy producent dopuszcza taki lakier.
- Sprawdź w karcie pigmentu, czy nadaje się do Twojego lakieru (wodny czy rozpuszczalnikowy, jedno- czy dwuskładnikowy).
- Wstrząśnij lub wymieszaj koncentrat. Pigment osiada na dnie, a rozwarstwienie w butelce nie jest wadą produktu. Duże opakowania mieszaj mieszadłem.
- Wymieszaj lakier zgodnie z instrukcją jego producenta.
- Odważ pigment i wlewaj go do lakieru stopniowo, cały czas mieszając. Nie wylewaj całej porcji naraz, bo pigment może się skupić w jednym miejscu.
- Mieszaj ręcznie albo wiertarką z mieszadłem na niskich obrotach, aż kolor będzie jednolity. W praktyce trwa to zwykle co najmniej 2-3 minuty, często dłużej, niż się wydaje.
- Unikaj spieniania: zbyt szybkie mieszanie napowietrza lakier i zostawia pęcherzyki na powłoce. Po wymieszaniu odczekaj ok. 10-15 minut, żeby pęcherzyki uciekły.
- Przy lakierze dwuskładnikowym dodaj utwardzacz dopiero do zabarwionego składnika bazowego. Pigment dodany po utwardzaczu może zaburzyć utwardzanie i dać niejednolity kolor.
- Przed każdą kolejną aplikacją ponownie przemieszaj mieszankę, bo pigment osiada także w lakierze.
Warunki pracy podane przez HartzLack dla pigmentu białego to temperatura 15-25°C, wilgotność drewna do 12% i wilgotność powietrza ok. 50%. Więcej o lakierach z utwardzaczem i ich przygotowaniu znajdziesz w poradniku o lakierze bezbarwnym z utwardzaczem do drewna.
Jak malować drewno lakierem bezbarwnym z pigmentem?
Drewno musi być przeszlifowane, odpylone i suche, a zabarwiony lakier nakłada się cienkimi, równymi warstwami zgodnie z instrukcją producenta lakieru. Pigment możesz dodać tylko do ostatniej warstwy albo do wszystkich warstw nawierzchniowych: każda kolejna zabarwiona warstwa pogłębia kolor.
- Zrób próbę na desce testowej z tego samego gatunku drewna albo w niewidocznym miejscu.
- Oceń kolor dopiero po całkowitym wyschnięciu, bo lakier z pigmentem na mokro wygląda inaczej.
- Na dużej powierzchni używaj jednej, wcześniej przygotowanej porcji mieszanki, żeby uniknąć różnic odcienia między partiami.
- Zachowaj czasy schnięcia i odstępy między warstwami z karty lakieru. Pigment w zalecanej dawce nie zmienia tych parametrów, ale pośpiech daje smugi i słabszą powłokę.
- Pracuj w rękawiczkach i okularach ochronnych. Zaschnięty pigment trudno usunąć ze skóry, ubrania i narzędzi, dlatego pędzle i wałki myj od razu po pracy.
Ogólne zasady doboru i nakładania lakieru opisuje poradnik o lakierze bezbarwnym do drewna.
Czy lakier bezbarwny zmienia kolor drewna?
Tak, zwykle w pewnym stopniu. Nawet bezbarwny lakier „zwilża” drewno, więc słoje stają się wyraźniejsze, a powierzchnia zazwyczaj wydaje się nieco ciemniejsza lub cieplejsza niż surowa deska.
Skala zmiany zależy od rodzaju lakieru, gatunku drewna i liczby warstw. W praktyce lakiery wodne mniej ocieplają kolor niż wiele wyrobów rozpuszczalnikowych, ale nie ma lakieru, o którym można powiedzieć, że na każdym drewnie da identyczny efekt jak surowa deska. Jeśli zależy Ci na możliwie jasnym, naturalnym wyglądzie, porównaj na próbkach kilka lakierów i ewentualnie niewielki dodatek białego pigmentu, który rozjaśnia powłokę.
Jaki lakier bezbarwny wybrać pod pigment?
Najbezpieczniej lakier wodny tej samej marki co pigment albo lakier wskazany w karcie pigmentu. Nie ma jednego najlepszego lakieru bezbarwnego: podłoga wymaga większej odporności na ścieranie niż rama obrazu, a lakier dwuskładnikowy dopuszcza tylko pigment do tego przeznaczony.
Uniwersalny Inchem Pigment MIX według producenta nadaje się do wodorozcieńczalnych i niektórych rozpuszczalnikowych lakierów bezbarwnych. W lakierach poliuretanowych wymaga prób barwienia, a w wyrobach utwardzanych wilgocią i chemoutwardzalnych (dwuskładnikowych, epoksydowych, poliuretanowych) nie należy go stosować. Część lakierów wysokopołyskowych po dodaniu pigmentu może zmatowieć.
Jak wybrać biały pigment do lakieru bezbarwnego?
Wybierz pigment, który producent wprost dopuszcza do Twojego lakieru, ma podaną dawkę i pozwala regulować intensywność ilością. Kompatybilność ma większe znaczenie niż cena: niepasujący pigment może się zważyć, zrobić grudki albo spowodować, że lakier źle wyschnie.
- Kompatybilność: najlepiej pigment systemowy do konkretnej linii lakierów. Przy pigmencie uniwersalnym sprawdź listę wyrobów, których nie wolno nim barwić.
- Jakość i jednorodność: w bezbarwnym lakierze widać każde zanieczyszczenie i grudkę, dlatego wybieraj produkty producentów chemii budowlanej z kartą techniczną.
- Forma: płynny koncentrat łatwiej równomiernie rozprowadzić w lakierze niż pastę. W opisach białych pigmentów podłogowych bywa podawana gęstość powyżej 1,45 g/cm³, ale konkretną wartość sprawdź w karcie wybranego produktu.
- Trwałość koloru: szukaj informacji o światłoodporności i przeznaczeniu do wnętrz lub na zewnątrz. Na podłogach i blatach o trwałości decyduje też sam lakier, który chroni pigment przed ścieraniem.
- Regulacja intensywności: dobry koncentrat pozwala przejść od lekkiego rozjaśnienia do wyraźnego bielenia samą zmianą dawki.
- Dawka w karcie: jeśli producent nie podaje proporcji ani limitu, będziesz dobierać ilość całkowicie na próbach.
Czy pigment można nałożyć bezpośrednio na surowe drewno?
Tak, niektóre koncentraty to dopuszczają, ale tylko jako bejcowanie przed lakierem. Inchem Pigment MIX po rozcieńczeniu wodą można nałożyć na surowe drewno lub sklejkę, co daje transparentne wybarwienie pogłębiające rysunek słojów.
Taki pigment nie zawiera żywicy, więc nie tworzy powłoki ochronnej: zabarwione drewno trzeba koniecznie zabezpieczyć warstwą lakieru bezbarwnego. Rozcieńczonego pigmentu nie przechowuje się, więc przygotuj tylko tyle, ile zużyjesz. Jeśli wolisz gotowy produkt, który barwi i zabezpiecza w jednym, porównaj kolory lakierobejcy do drewna.
Jakie błędy przy pigmentowaniu lakieru zdarzają się najczęściej?
Najwięcej problemów robią niewymieszany koncentrat, pigment niepasujący do lakieru i brak próby. Każdy z tych błędów kończy się zwykle smugami, plamami albo szlifowaniem całej powierzchni od nowa.
- Pigment niewymieszany przed użyciem: pierwsze porcje są zbyt intensywne, kolejne zbyt blade.
- Wlanie całej porcji naraz: skupiska pigmentu dają plamy i smugi.
- Uniwersalny pigment w lakierze dwuskładnikowym, epoksydowym lub utwardzanym wilgocią: producent Inchem wprost tego zabrania.
- Pigment dodany po utwardzaczu: ryzyko złego utwardzenia i niejednolitego koloru.
- Przekroczona dawka: gorsza przejrzystość, a w skrajnym przypadku słabsza powłoka.
- Zbyt szybkie mieszanie: pęcherzyki powietrza na gotowej powierzchni.
- Ocena koloru na mokro: odcień po wyschnięciu jest inny.
- Brak ponownego mieszania między warstwami: pigment osiada i kolejne warstwy różnią się odcieniem.
- Lakier wysokopołyskowy bez próby: możliwe zmatowienie powłoki.
Drobne nierówności połysku na gotowej, dobrze utwardzonej powłoce czasem można poprawić bez ponownego lakierowania. Sposoby wyrównania powierzchni opisuje poradnik o polerowaniu lakieru bezbarwnego w sprayu.
Czy pigmentowanie lakieru bezbarwnego jest trudne?
Nie, jeśli trzymasz się karty pigmentu i lakieru. Wymaga precyzji przy ważeniu, cierpliwości przy mieszaniu i jednej próby na desce testowej. Osoby bez doświadczenia uzyskują dobry efekt głównie dzięki temu, że robią próbę i pracują na jednej, dobrze wymieszanej porcji.
Lista kontrolna przed lakierowaniem
- Pigment jest dopuszczony do tego lakieru (typ, marka, 1K lub 2K).
- Znasz dawkę z karty i masz wagę do jej odmierzenia.
- Drewno jest przeszlifowane, odpylone, ma wilgotność do ok. 12%.
- Temperatura w pomieszczeniu mieści się w zakresie podanym przez producenta.
- Koncentrat i lakier są wymieszane, a mieszanka odstała bez pęcherzyków.
- Próbka wyschła i kolor jest zaakceptowany.
- Masz rękawiczki, okulary i przygotowaną wodę lub rozcieńczalnik do mycia narzędzi.
